OTOMOBİL LASTİKLERİ KULLANMA
REHBERİ:
Lastiğin Görevleri:
-
Araç yükünü taşımak.
-
Direksiyon ile verilen yönü
izlemek.
-
Motordan gelen gücü ileri/geri
hareket olarak yansıtmak.
-
Emniyetli bir şekilde hem
ıslak,hem de kuru zeminde aracı
durdurmak.
-
Amortisörlerde yardımcı olarak
sürüş keyfini artırmak.
Lastiğin Yapısal Özellikleri:
Tekerlek lastiklerinin yapılarında,
gerek yüksek mukavemeti karşılamak
üzere naylon,rayon,polyester gibi
elyaf esaslı kordlarla, çelik
kordlar bulunmaktadır. Topuk
dayanımları ise çelik teller
yardımıyla sağlanır. Birbirinden
farklı karakterdeki bu elemanların
birarada tutulması ve hizmet anında
zeminle temasın güvenle
sağlanmasıyla, yanaklardaki esneme
kabiliyetinin verilmesi görevini
lastik karışımı üstlenir.Lastik
karışımını doğal ve sentetik
kauçuklarla, ana dolgu olarak karbon
karaları oluşturur.Bunlara ilave
olarak karbon karaları oluşturur.
Bunlara ilave olarak vulkanizasyon
elemanları bulunmaktadır.Karışımın
işlenmesi ve homojenliği için
kimyasal yağlar kullanılır.
Çapraz Katlı Lastikler:
Lastik teknolojisinin başlangıcında
kullanılan ilk gövde yapısıdır.Bu
lastikleri gövdesini oluşturan
tekstil esaslı "kord" iplikleri
birbiri üzerine,lastik yönüne 35-40
derece açı yapacak şekilde çapraz
olarak yerleştirilmiştir.Bu yapı
dioganal veya konvansiyonel olarak
da adlandırılır.Ölçü tanımında "-"
veya "D"ile belirtilir.
Radyal Lastikler:
Değişen ve gelişen otomotiv
sektörünün,gereksinimlerini
karşılamak üzere geliştirilen bir
yapıdır.Bu lastiklerde gövde
yapısı,üstün özellikli rayon,naylon,polyester
gibi tekstil esaslı kordların
lastiğin dönüş yönüne 90 derecelik
açı yapacak şekilde
yerleştirilmeleri sonucu oluşan
kuşaklarda,belirli açıda çelik kord
kuşak katlarının tatbik edilmesi
sonucu oluşan yapıdır.Aynı zamanda
radyal yapı,sadece tekstil esaslı ve
lastiğin dönüş yönüne göre sıfır
derece ve belli açıdaki kordlardan
oluşan kuşakların tatbik
edilmesiylede oluşabilir.Ölçü
tanımında "R" harfi ile beliritilir.
Tubeless ve Tube-Type Lastikler:
Araçlarda yüke karşılık gelen tepki
kuvvetini karşılayan,lastiklerde
jant arasına sıkıştırılan hava
basıncıdır.Lastikler sadece hava
basıncının sıkıştırıldığı
kılıflardır.Sıkıştırılmış hava
basıncının tutulması,iç lastiklere
veya dış lastiklerin iç kısmına
tatbik edilen ve sızdırmazlık
sağlayan liner tabaka yardımıyla
sağlanır.İç lastikli kullanılan dış
lastiklere Tube-type,iç latiksiz
kullanılan dış lastiklere Tubeless
lastik denir.
"Pirelli (P) 185/60 R 14 82 H P6000
Tubeless" ölçü ifadesinde;
Pirelli Üretici firma
(P) Binek otomobil lastiği
P6000 Lastik desen kodu
185 Nominal kesit genişliği (mm)
60 Kesit oranı,seri(basıklık)
R Gövde yapısı (Radyal)
14 Jant çapı(inç)
82 Yük indeksi
H Hız sembolü
Tubeless İç lastiksiz
Hız sembolü,bir lastiğin yük indeksi
ile belirtilen azami yükte
yapabileceği maksimum hızı ifade
eden bir kodlamadır.Hız sembolleri
tablosunda ise harflerin belirttiği
maksimum hızlar verilmiştir.
Yük indeksi,bir lastiğin hız sembolü
ile beliritilen en yüksek hızda
taşınabileceği azami yükü belirten
bir kodlamadır.Yük indeksleri
tablosunda ,farklı yük indekslerine
tekabül eden,lastik başına
taşınabilecek azami yük miktarları
kg. cinsinden verilmiştir.
Lastiğin Üretim Tarihi:
DOT XJ J3 XJJX 208 ifadesinde
DOT :Amerika Birleşik Devletleri ve
Kanada onay sembolü
XJ:Lastiği üreten firma ve
üretildiği fabrika kodu
J3: Lastik ölçüsünü belirten kod
XJJX :Lastik belirten kod
208Üretim tarihi,lastiğin 1998'in
20.haftasında üretildiğini
göstermektedir.
Yara Tamiri:
Pratikte,tubeless otomobil
lastiklerinin tamiri değişik
malzemelerin kullanıldığı iki farklı
yöntemle yapılır.Bunlar;herbiri için
farklı tipte malzeme ve teçhizat
kullanılan,yara tamirinde en uygun
ve tavsiye edilen bir yöntem olan
Mantar Yama (PRP) ile lastiğin yara
alan bölgesinin kuşingam adı verilen
dolgu maddesiyle doldurulup
pişirilmesi ve içeriye get konulması
yöntemiyle yapılan Takviyeli Yara
Tamiridir.
Harici bir darbe sonucu yara
almış/delinmiş lastiklerin
incelenmesi,uygun alet ve ekipmanla
tamirinin yapılması,sadece bu işlemi
yapan kişinin sorumluluğundadır.
Tamir işlemi;bu konuda eğitilmiş
kişilerce yapılmalıdır.
-
Lastikteki delinme,tabanda
belirtilen bölgede ise mantar
yama ile takviyesiz yara tamiri
yapılabilir.
-
Lastik hız semboşü "H" (210
km/saat) ve altı ise delik çapı
azami 6 mm. ve lastik daha önce
tamir edilmemiş ise tamir
edilebilir.
-
240 km/saat ve üstü hız sembollü
lastiklerin tamir edilmesi
sakıncalıdır.
-
Liner tabakada çatlama ve
kesilme,kırılma ve aşırı
deformasyon varsa,tamir
yapılmamalı ve lastik kesinlikle
yenisiyle değiştirilmelidir.
-
Tamirde temizlik çok
önemlidir.Yara tamir
malzemesi,sadece temiz yüzeye
yapışır.Yara bölgesinin içten
dıştan konik bir zımpara taşıyla
iyice temizlenmesi ve yara
içindeki serbest kalan çelik
kuşak tel uçlarının,elmas uçlu
bir matkapla alınması gerekir.Bu
işlem iyi yapılmazsa,ilerde
çelik kuşak uçları çalışma
yaparak paslanabilir ve yara
tamir malzemesine hasar
vererek,lastiği hizmet dışı
bırakabilir.
Tamir malzemesinin kullanılacağı
yerdeki kauçukla kesinlikle benzer
özellikler taşıması gerekir.Eğer
kullanılan malzeme kauçuk esaslı
değilse esnemesi,gerilmesi ve lastik
bünyesinde oluşan ısıya tepki
özelliği farklı olacağından,ayrılma
yapar.
Yara tamirinin yüksek sıcaklığa
sahip ütülerle yapılması,lastikte
istenmeyen sorunlar çıkarır.Ütünün
temas ettiği alandaki kauçuk yeniden
pişerek,orjinal özelliklerinde bir
bölümünü yitirir.Kuşaklarda
açılmalar ve lastik tabanında şekil
bozuklukları oluşabilir.
Hasarlı lastik janttan çıkarılıp iç
kısmı dikkatlice incelenmelidir.Çok
kısa süre de olsa,havasız lastik
üzerinde yürüme,karkastaki kordlara
zarar verebilir.Liner'da (tubeless
lastiklerde olan ve hava
sızdırmazlığı sağlayan tabaka)
çatlamalar olabilir.
Lastiğin yara almış bölgesinin,fitil
yamayla tamir edilmesi,ilerde soeun
çıkarabileceğinden sakıncalıdır.
BAZI LASTİK HASARLARININ
SEBEPLERİ
Taban Merkezinde Çevresel Aşınma

İlk Omuzda Çevresel Erken Aşınma

Omuz / Yanak Bölgesinde Şişme
(Balon)




Havasız Lastik Üzerinde Yürüme

|